Wanneer is er sprake van uitstralende pijn?
Uitstralende pijn ontstaat wanneer signalen vanuit spieren, gewrichten of zenuwen worden waargenomen op een andere plek dan de oorspronkelijke bron. Dit wordt ook wel gerefereerde pijn genoemd. In het hoofd-halsgebied kunnen zenuwbanen vanuit het oor, het kauwstelsel, tanden en kiezen, de keel en nek elkaar gedeeltelijk overlappen. Daardoor kunnen klachten vanuit de kaakspieren, het kaakgewricht of nek bijvoorbeeld worden gevoeld als oorpijn of tandpijn.
Bij oorpijn zonder afwijkingen in het oor kunnen onder meer het kaakgewricht, de kauwspieren, tanden en kiezen, de nek of andere structuren in het hoofd-halsgebied een rol spelen.
Tandpijn zonder aantoonbare afwijking van een tand of kies kan in sommige gevallen samenhangen met overbelasting van de kauwspieren, kaakgewrichtsklachten, aangezichtspijn of pijn vanuit de nek. Aanhoudende pijn in het gebied van een tand of kies zonder aantoonbare tandheelkundige oorzaak wordt beschreven als persisterende dentoalveolaire pijn.
Kenmerken van oor- en tandpijn zonder lokale oorzaak
Bij uitstralende pijn kunnen de klachten op verschillende manieren worden ervaren. Niet ieder kenmerk betekent dat de pijn uit spieren of gewrichten komt.
Pijn bij een tand of kies zonder duidelijke oorzaak
De pijn kan worden gevoeld bij één tand, meerdere tanden of in een gebied waar eerder een tand of kies is behandeld of verwijderd. Soms blijft de pijn aanwezig terwijl tandheelkundig onderzoek geen duidelijke verklaring heeft.
De pijn is vaak dof, drukkend, zeurend of moeilijk precies te lokaliseren. Bij sommige mensen verandert de pijn door belasting van de kaak, spanning in de kauwspieren of nekbewegingen.
Wanneer tandpijn herkenbaar verandert bij kauwen, klemmen, langdurig praten of bewegingen van de nek, kunnen spieren, gewrichten en bewegingspatronen van het kauwstelsel of hoofd-halsgebied een rol spelen.
Oorpijn zonder oorontsteking
Oorpijn kan worden ervaren als druk, een diepe pijn, een stekend gevoel of gevoeligheid in en rond het oor. Wanneer onderzoek geen oorontsteking of andere afwijking in het oor laat zien, kan de pijn vanuit andere gebieden worden doorgegeven. Het kaakgewricht, de kauwspieren, tanden en kiezen en de nek zijn mogelijke bronnen van uitstralende oorpijn.
Wanneer oorpijn herkenbaar verandert door kaakbewegingen, kauwen, klemmen of nekbewegingen, kan een musculoskeletale invloed vanuit het hoofd-halsgebied worden meegenomen in het onderzoek.
Orofaciale therapie bij uitstralende pijn
Orofaciale therapie is gespecialiseerde fysiotherapie voor klachten in het hoofd-halsgebied. Bij oor- of tandpijn zonder duidelijke lokale oorzaak richt de behandeling zich op beïnvloedbare factoren vanuit de kaak, kauwspieren, nek en omliggende spieren die mogelijk bijdragen aan het klachtenpatroon.
De behandeling begint met een zorgvuldig gesprek en lichamelijk onderzoek. Daarbij wordt gekeken naar de locatie, het karakter en het beloop van de pijn, de invloed van kaak- en nekbewegingen en eventuele klachten zoals klemmen, tandenknarsen, kaakpijn, beperkte beweeglijkheid of nekspanning. Wanneer relevant wordt ook onderzocht of druk, beweging of belasting van spieren en gewrichten herkenbare pijn opwekt of beïnvloedt.
Afhankelijk van de bevindingen kan de behandeling bestaan uit uitleg, adviezen over belasting en herstel, oefeningen en gerichte behandeling van spieren en gewrichten. Het doel is om beïnvloedbare factoren te verminderen, de functie van kaak en nek te verbeteren en meer grip te krijgen op de klachten.