De rol van de nek in het hoofd-halsgebied
De nek vormt de verbinding tussen het hoofd, de romp en de schoudergordel. Spieren, gewrichten en zenuwen in dit gebied werken voortdurend samen bij kijken, spreken, slikken, ademhalen en bewegen. Daardoor kunnen nekklachten samengaan met spanning in de schouders, pijn tussen de schouderbladen, hoofdpijn of klachten rond de kaak.
Langdurig beeldschermwerk, autorijden, herhaald draaien, spanning in de schouders, weinig slaap en een plotselinge verandering in belasting kunnen bijdragen aan een gevoelige of minder belastbare nek. De invloed verschilt per persoon: dezelfde activiteit kan op de ene dag goed gaan en op een andere dag klachten uitlokken.
Ook bij kaakklachten kan de nek relevant zijn. Spieren en bewegingspatronen van kaak en nek beïnvloeden elkaar tijdens bijvoorbeeld praten, kauwen en houding. Wanneer zowel nek- als kaakklachten aanwezig zijn, wordt naar de samenhang tussen beide gebieden gekeken.
Verschillende vormen van nekklachten
Nekklachten kunnen een lokaal, uitstralend of gecombineerd patroon hebben. De aard van de klacht, de duur en eventuele bijkomende symptomen helpen om de juiste aanpak te bepalen.
Aspecifieke nekpijn
Aspecifieke nekpijn is nekpijn zonder aanwijzingen voor een specifieke onderliggende aandoening. Dit is de meest voorkomende vorm van nekpijn.
De klachten bestaan vaak uit pijn, stijfheid, een beperkte beweeglijkheid of een gevoel van spanning in de nek en schouders. De pijn kan lokaal blijven of uitstralen naar het schouderblad en de bovenrug. Langdurig zitten, beeldschermwerk, autorijden, herhaald draaien, een veranderde belasting, stress en onvoldoende herstel kunnen het klachtenpatroon beïnvloeden.
Aspecifieke nekpijn kan acuut ontstaan, maar ook subacuut of langdurig aanwezig blijven. De ernst van de pijn zegt niet altijd iets over structurele schade.
Traumagerelateerde nekpijn
Traumagerelateerde nekpijn ontstaat na een ongeval, val, sportblessure of een plotselinge beweging waarbij het hoofd krachtig naar voren, achteren of opzij beweegt.
Naast nekpijn en stijfheid kunnen hoofdpijn, schouderpijn, duizeligheid, vermoeidheid, concentratieproblemen en gevoeligheid voor prikkels optreden. Klachten kunnen direct na het trauma beginnen, maar soms pas in de dagen erna duidelijker worden.
De ernst varieert van nekpijn zonder objectieve afwijkingen tot nekklachten met beperkte beweeglijkheid, drukpijn of neurologische uitvalsverschijnselen.
Cervicaal radiculair syndroom en nekhernia
Een cervicaal radiculair syndroom is een klachtenbeeld waarbij een zenuwwortel in de nek wordt geprikkeld of bekneld. Een mogelijke oorzaak is een cervicale hernia: een uitstulping van een tussenwervelschijf die druk kan geven op een zenuwwortel. Ook slijtageveranderingen of een vernauwing van het zenuwkanaal kunnen een rol spelen.
Kenmerkend is pijn die vanuit de nek uitstraalt naar de schouder, arm, hand of vingers. De pijn kan brandend, scherp of elektrisch aanvoelen en samengaan met tintelingen, doofheid, een veranderd gevoel of krachtsverlies. Klachten kunnen toenemen bij bepaalde nekbewegingen, hoesten, niezen of persen.
Niet iedere uitstralende armklacht is een nekhernia. Een zorgvuldig onderzoek is nodig om onderscheid te maken tussen lokale nekpijn, uitstralende pijn en een radiculair syndroom.
Manuele en orofaciale therapie bij nekklachten
Manuele therapie is gespecialiseerde fysiotherapie voor klachten van de wervelkolom en gewrichten. Bij nekklachten richt de behandeling zich op de functie van de cervicale wervelkolom, beweeglijkheid, belastbaarheid en de activiteiten die door de klachten worden beperkt. De begeleiding kan bestaan uit uitleg, adviezen over belasting en herstel, oefentherapie, training van kracht en coördinatie en, wanneer passend, mobilisaties van de nek en bovenrug.
Wanneer nekklachten samengaan met klachten van de kaak, kauwspieren, het aangezicht of hoofdpijn, kan orofaciale therapie aanvullend worden ingezet. Daarbij wordt onderzocht hoe de nek en het kauwstelsel elkaar beïnvloeden en welke factoren vanuit het gehele hoofd-halsgebied relevant zijn.