BPPD: draaiduizeligheid bij bewegen
BPPD staat voor benigne paroxysmale positieduizeligheid. Het is een veelvoorkomende vorm van draaiduizeligheid die ontstaat wanneer kleine kristallen in het evenwichtsorgaan losraken en terechtkomen in een halfcirkelvormig kanaal. Bij bepaalde hoofdbewegingen verplaatsen deze kristallen zich, waardoor het evenwichtsorgaan tijdelijk een onjuist bewegingssignaal afgeeft. Dit leidt tot prikkeling van het evenwichtsorgaan met een draaisensatie tot gevolg.
Het losraken van kristallen gebeurt vaak spontaan, zonder duidelijke aanleiding. Soms ontstaat BPPD na hoofdletsel, een periode van bedrust of een eerdere aandoening van het evenwichtsorgaan.
Kenmerkend zijn korte, hevige aanvallen van draaiduizeligheid die worden uitgelokt door een verandering van houding van het hoofd. De klachten ontstaan bijvoorbeeld bij omdraaien in bed, overeind komen, gaan liggen, voorover buigen, omhoog kijken of het hoofd snel draaien. De draaiduizeligheid duurt meestal seconden tot hooguit één minuut en neemt vaak af wanneer het hoofd stil wordt gehouden.
Na een aanval kunnen misselijkheid, braakneigingen, een licht gevoel in het hoofd of onzekerheid tijdens lopen nog even aanhouden. Bij BPPD zijn gehoorverlies, oorsuizen en een continue draaisensatie meestal niet kenmerkend. Bij een patroon dat past bij BPPD kan met gerichte positioneringstest worden onderzocht of de klachten opwekbaar zijn.
Andere vormen van duizeligheid
Niet iedere duizeligheid is BPPD. De klachten, duur en bijkomende symptomen kunnen aanwijzingen geven voor een andere oorzaak. Hieronder staan een aantal vormen die vaak worden onderscheiden.
Cervicogene duizeligheid
Cervicogene duizeligheid is een duizeligheid die samenhangt met klachten of functiestoornissen in de nek. Mensen ervaren vaker een gevoel van onvastheid, desoriëntatie of duizeligheid dan een duidelijke draaisensatie. Nekpijn, stijfheid, beperkte beweeglijkheid en verergering bij nekbewegingen kunnen onderdeel zijn van het klachtenpatroon.
Een cervicogeen patroon wordt niet alleen op basis van nekpijn vastgesteld. De relatie tussen duizeligheid, nekfunctie, bewegingen en bevindingen uit het lichamelijk onderzoek wordt in samenhang beoordeeld.
Ziekte van Ménière
De ziekte van Ménière is een aandoening van het binnenoor. Kenmerkend zijn terugkerende aanvallen van draaiduizeligheid die meestal langer duren dan bij BPPD. Vaak twintig minuten tot meerdere uren. De aanvallen kunnen samengaan met wisselend gehoorverlies, oorsuizen en een vol of drukkend gevoel in het oor. De ziekte van Ménière vraagt beoordeling en begeleiding via de huisarts en meestal een KNO-arts.
Neuritis vestibularis
Neuritis vestibularis is een plotseling ontstane uitval of ontsteking van de evenwichtszenuw, meestal aan één zijde. Dit veroorzaakt hevige, continue draaiduizeligheid die uren tot dagen kan voortduren. Misselijkheid, braken en grote moeite met lopen of staan komen vaak voor.
In tegenstelling tot de ziekte van Méniėre is er meestal geen gehoorverlies of oorsuizen. Neuritis vestibularis vraagt medische beoordeling, vooral bij een eerste episode van ernstige, continue draaiduizeligheid. Vestibulaire revalidatie kan later helpen bij herstel van balans en beweging.
Behandeling van duizeligheid en evenwichtsstoornissen
De behandeling van duizeligheid wordt afgestemd op de oorzaak van uw klachten. Bij BPPD ligt de nadruk op gerichte repositiemanoeuvres. Bij andere vormen van duizeligheid of bij aanhoudende restklachten kan vestibulaire revalidatie passend zijn.
BPPD wordt onderzocht met gerichte positioneringstesten. Bij een klachtenpatroon en testuitslag die passen bij BPPD kan behandeling bestaan uit repositiemanoeuvres, zoals de Epley-manoeuvre, waarbij het hoofd en lichaam in specifieke stappen worden bewogen om de kristallen terug te verplaatsen. Afhankelijk van het betrokken halfcirkelvormige kanaal kan ook een andere manoeuvre passend zijn.
Vestibulaire revalidatie bestaat uit gerichte oefeningen voor oog- en hoofdbewegingen, balans, lopen en het stapsgewijs hervatten van activiteiten. Deze vorm van oefentherapie kan helpen bij langdurige duizeligheid, onzekerheid tijdens bewegen, restklachten na een vestibulaire aandoening of herstel na neuritis vestibularis. De oefeningen worden afgestemd op uw klachtenpatroon en geleidelijk opgebouwd. Het doel is om de balans te verbeteren, met minder onzekerheid te bewegen en activiteiten weer met meer vertrouwen uit te voeren.